บริเวณที่มีประชากรอาศัยอยู่เบาบาง คือ พื้นที่ที่มีเงื่อนไขทางธรรมชาติด้านต่าง ๆ ไม่เอื้อหรือไม่ส่งเสริมต่อการตั้งถิ่นฐานและการประกอบอาชีพ ได้แก่ บริเวณตอนในของทวีปเอเชียที่มีปริมาณฝนน้อย จนถึงเป็นเขตแห้งแล้งแบบทะเลทราย บริเวณที่สูงมีเทือกเขาสลับซับซ้อนยากต่อการเดินทาง และบริเวณละติจูดสูงที่มีอากาศหนาวเย็นจัด ซึ่งเงื่อนไขดังกล่าวทำให้มีประชากรอาศัยอยู่เบาบางมาก เช่น แผ่นดินทำให้ไม่มีทางออกสู่ทะเล มีฝนน้อย จนถึงเป็นทะเลทราย มีภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนทำให้การคมนาคมไม่สะดวก เงื่อนไขทางธรรมชาติดังกล่าวทำให้ประเทศมองโกเลียมีความหนาแน่นประชากรเพียง 2 คนต่อตารางกิโลเมตร ซึ่งหนาแน่นน้อยที่สุดในทวีปเอเชีย
ตาราง แสดงความหนาแน่นของประชากรในทวีปเอเชีย 10 อันดับแรก
ลำดับที่ | ประเทศ | พื้นที่ (ตารางกิโลเมตร) | จำนวนประชากร (คน) | ความหนาแน่นของประชากร (คนต่อตารางกิโลเมตร) |
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 | มาเก๊า (จีน) ฮ่องกง(จีน) สิงคโปร์ มัลดีฟส์ บาห์เรน บังกลาเทศ ไต้หวัน เกาหลีใต้ เลบานอน ญี่ปุ่น | 16 1,069 682 298 622 143,998 36,000 99,173 10,400 377,815 | 461,833 7,303,334 413,1200 32,0165 656,397 133,376,684 22,548,009 48,324,000 3,677,780 126,974,658 | 28,865 6,832 6,055 1,074 1,055 926 626 487 354 336 |
ที่มา : http //www.mfa.go.th
4. โครงสร้างของอายุประชากร คือสัดส่วนของประชากรในช่วงอายุต่าง ๆ ที่รวมกันเป็นจำนวนประชากรของประเทศใดประเทศหนึ่ง หรือพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง ซึ่งการศึกษาโครงสร้างอายุประชากรจะช่วยให้สามารถวางแผนในเรื่องของประชากรให้เหมาะสมกับประเทศได้ เพราะโครงสร้างอายุประชากรที่เหมาะสม คือมีประชากรวัยเด็ก และวัยชราซึ่งเป็นวัยพึ่งพิงน้อย แต่มีประชากรวัยทำงานมาก ซึ่งจะส่งผลดีต่อประเทศทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม เช่น ช่วยเพิ่มผลผลิตต่าง ๆ หรือเป็นแรงงาน เป็นต้นโครงสร้างอายุประชากรส่วนใหญ่จะแบ่งเป็นช่วงอายุประชากรช่วงละ 5 ปี เช่น เริ่มต้น 0 : 4 ปี สิ้นสุด 80 ปีขึ้นไป
โดยโครงสร้างอายุประชากรพิจารณาได้ดังนี้
ประชากรวัยเด็ก มีช่วงอายุ 0-14 ปี
ประชากรวัยทำงาน มีช่วงอายุ 15-59 ปี
ประชากรวัยสูงอายุ มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป
การพิจารณาโครงสร้างประชากรประกอบด้วยอายุและเพศของประชากร ซึ่งจะเห็นภาพชัดเจนหรือมองภาพรวมได้ เราอาจจะพิจารณาจาก “พีระมิดประชากร (Population Pyramid)
จากโครงสร้างประชากรปี พ.ศ. 2543 เปรียบเทียบระหว่างประชากรโลก สหรัฐอเมริกา จีน อินเดีย และไทยจะเห็นได้ว่า
- ประชากรวัยเด็ก (0 – 14 ปี ) ของสหรัฐอเมริกาซึ่งเป็นประเทศในกลุ่มพัฒนา มีเพียงร้อยละ 20.1 ขณะ ที่อินเดียมีถึงร้อยละ 39 และของโลก สูงถึงร้อยละ 33.9 ส่วนจีนมีเพียงร้อยละ 24 ไทยร้อยละ 24.1 ซึ่งใกล้เคียงกับประเทศกลุ่มพัฒนาอย่างสหรัฐอเมริกา แสดงให้เห็นว่าสหรัฐอเมริกา จีนและไทยมีสัดส่วนของประชากรวัยเด็กเป็นวัยพึ่งพิงน้อย ทำให้ภาระของประเทศในการดูแลด้านต่าง ๆ เกี่ยวกับเด็กจะน้อยกว่าของอินเดียและของโลก
- ประชากรวัยทำงาน (15-59ปี) ของสหรัฐอเมริกา จีน และไทยมีถึงร้อยละ 63.5 65.2 และ66.5 ตามลำดับ ส่วนอินเดียและของโลกมีเพียงร้อยละ 51.9 และ 63.3 ตามลำดับ แสดงว่าประชากรวัยแรงงานของสหรัฐอเมริกา จีน และไทย จะมีสัดส่วนที่สูงกว่าของอินเดีย และของโลก ทำให้ประชากรช่วยสร้างผลิตผลต่าง ๆ ได้มาก
- ประชากรวัยสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) ของโลกมีร้อยละ 16.8 แสดงให้เห็นถึงประชากรวัยชรามีสัดส่วนที่สูง
สหรัฐอเมริกาก็เช่นกันสูงถึงร้อยละ 16.3 อาจจะเนื่องมาจากความก้าวหน้าทางการแพทย์ที่ทำให้คนอายุยืนยาวขึ้น จะทำให้รัฐบาลต้องรับภาระในการดูแลประชากรกลุ่มนี้ในขณะที่จีน อินเดีย และไทย มีสัดส่วนต่ำกว่า คือ ร้อยละ 10.8 9.2 และ 9.4 ตามลำดับ - กลุ่มภาษาอิหร่าน – อาร์มีเนีย ปรากฏในประเทศอิหร่าน อัฟกานิสถาน และปากีสถานแถบตะวันตก
- กลุ่มภาษาสลาฟ ปรากฏในประเทศรัสเซียด้านตะวันออกเฉียงใต้ และคาซัคสถานตอนเหนือ
- กลุ่มภาษาอาหรับ ปรากฏในกลุ่มประเทศสมุทรอาหรับ
- กลุ่มภาษาอินเดีย (ฮินดู เบงกอล) ปรากฏในประเทศอินเดียตอนเหนือ ปากีสถานด้านตะวันออก บังกลาเทศด้านตะวันตกเฉียงใต้ เนปาล และภูฏาน
- กลุ่มภาษายูราล-อัลไต (รัสเซีย มองโกเลีย เติร์ก) ปรากฏในประเทศรัสเซียเป็นส่วนใหญ่ จีนตอนเหนือ มองโกเลีย อุซเบกิสถาน คีร์กีซ ทาจิกิสถาน เติร์กเมนิสถาน คาซัคสถาน อาร์เมเนีย ไซปรัส และตุรกี
- กลุ่มภาษาอินโด-แปซิฟิก (โพลินิเซีย มาเลเซีย อินโดนีเซีย) ปรากฏในประเทศหมู่เกาะของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
- กลุ่มภาษาจีน ปรากฏในประเทศจีนเป็นส่วนใหญ่ พม่า เวียดนาม และลาว
- กลุ่มภาษาญี่ปุ่น ปรากฏในประเทศญี่ปุ่น
- กลุ่มภาษาเกาหลี ปรากฏในคาบสมุทรเกาหลี
- กลุ่มภาษาไทย ปรากฏในประเทศไทย ซึ่งบางครั้งนักภาษาศาสตร์จัดอยู่ในกลุ่มภาษาไทย-จีน-ทิเบต
- กลุ่มภาษาเฉพาะถิ่น ปรากฏอยู่ในหลายบริเวณซึ่งไม่สามารถจัดเข้ากับกลุ่มภาษาใดได้ ได้แก่ เกาะศรีลังกาตอนเหนือ อินเดียตอนใต้ พม่าตอนใต้ กัมพูชา รัสเซียด้านตะวันออกเฉียงเหนือ และด้านตะวันออกเฉียงใต้บางส่วน
5. ชาติพันธุ์ ทวีปเอเชียมีพื้นที่ใหญ่ที่สุดและมีประชากรมากที่สุด ประกอบด้วย 3 กลุ่มชาติพันธุ์และแบ่งเป็นเชื้อชาติต่าง ๆ มากมาย แยกย่อยแตกต่างกันไป ได้แก่
5.1 กลุ่มมองโกลอยด์ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีผิวเหลือง มีจำนวนประชากรมากที่สุดของทวีปเอเชียและของโลก จำแนกได้เป็น 2 กลุ่มย่อย คือ
- กลุ่มมองโกลอยด์ตอนเหนือ เป็น กลุ่มชาติพันธุ์ที่ปรากฏอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกได้แก่ ชาวญี่ปุ่น เกาหลี จีน ทิเบต มองโกเลีย และชาวเติร์กเมนิสถานในภูมิภาคเอเชียกลาง
- กลุ่มมองโกลอยด์ตอนใต้ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ปรากฏอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่
ชาวไทย เวียดนาม กัมพูชา ลาว พม่า มาเลเซีย อินโดนีเซีย ติมอร์-เลสเต บรูไน ฟิลิปปินส์ รวมทั้งชนกลุ่มน้อยที่ปรากฏในภูเขาสูงของคาบสมุทรอินโดจีน เช่น ชาวม้ง กระเหรี่ยง อีก้อ มูเซอ เป็นต้น และชนกลุ่มน้อยในกลุ่มเกาะเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บางพวก
5.2 กลุ่มคอเคซอยด์ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ทีมีผิวขาว มีหน้าตาและร่างกายที่สูงใหญ่ ปรากฏในภูมิภาคเอเชียเหนือ เอเชียกลาง เอเชียใต้ และเอเชียตะวันตกเฉียงใต้5.3 กลุ่มนิกรอยด์ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่ในเอเชียอีกกลุ่มหนึ่ง มีผิวดำ ผมหยิก รูปร่างเล็ก ได้แก่
ชาวตราวิเดียนในอินเดียและศรีลังกา เงาะ ป่าเซมัง และซาไกในมาเลเซีย และอินโดนีเซีย
เอเชีย : ทวีปที่มีความหลากหลายทางภาษา
ความกว้างใหญ่ของแผ่นดินเอเชียทำให้ภูมิประเทศและภูมิอากาศ แตกต่างกันไปตามบริเวณต่าง ๆ ความหลากหลายของภูมิประเทศและภูมิอากาศเป็นสภาพทางธรรมชาติอย่างหนึ่งที่มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์วัฒนธรรมของมนุษย์ในรูปแบบแตกต่างกันไป ภาษาเป็นวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่เกิดจากการสร้างสรรค์โดยมนุษย์เพื่อใช้ในการติดต่อสื่อสารระหว่างกลุ่มคนกลุ่มเดียวกันและระหว่างกลุ่ม ในทวีปเอเชียปรากฏภาษาที่มากมายหลายพันภาษา มีลักษณะสำเนียงพูดและหลักภาษาแตกต่างกันไป ซึ่งจำแนกเป็นกลุ่มภาษาหลัก ๆ ได้เป็น 11 กลุ่ม ภาษา บริเวณต่าง ๆ พิจารณาได้จากแผนที่ ดังนี้
เอเชีย : ทวีปที่เป็นแหล่งกำเนิดศาสนาสำคัญของโลก
แผ่นดินอันกว้างใหญ่ของทวีปเอเชีย เป็นแหล่งกำเนิดของศาสนาที่สำคัญของโลกทุกศาสนารวมทั้งลัทธิความเชื่อซึ่งมีลักษณะคล้ายศาสนา แต่ขาดองค์ประกอบบางอย่างจึงไม่ถือเป็นศาสนา ศาสนาและลัทธิกำเนิดในทวีปเอเชีย ได้แก่
| - ศาสนาฮินดู - พระพุทธศาสนา - ศาสนาคริสต์ - ศาสนาอิสลาม - ศาสนายูดาย - ศาสนาชินโด - ลัทธิเต๋า และลัทธิขงจื๊อ | กำเนิดในอินเดีย กำเนิดในอินเดีย กำเนิดในอิสราเอล กำเนิดในซาอุดีอาระเบีย กำเนิดในอิสราเอล กำเนิดในญี่ปุ่น กำเนิดในจีน |
